Skip to content
20'lik Diş

Di̇ş Gıcırdatma (Bruksi̇zm)

Kişilerin günlük yaşamda sık karşılaştıkları sağlık sorunlarından biri olan diş sıkma ve diş gıcırdatma problemleri hakkında merak edilenleri sizler için derledik.

Günümüzde iş hayatı ve sosyal yaşamdaki yoğun ve stresli hayat tarzı, vücudumuzda çeşitli sağlık problemlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Bu bağlamda özellikle ağız ve diş sağlığını etkileyen önemli rahatsızlıklardan biri diş gıcırdatma ve diş sıkma problemleridir. Bruksizm olarak da bilinen bu sorunla mücadelede öncelikli olarak konu hakkında bilinçlenmek ve bazı tedbirleri almak gerekir.

Bruksizm Ne Demek?

Gün içinde veya uyurken dişleri sıkmak anlamına gelen bruksizm; özellikle hastanın yemek yeme veya çiğneme dışında, farkında olmadan günün belirli anlarında çene sıkma hareketini tekrarlaması durumudur. Yine bruksizmi olan hastalar, çene sıkma davranışı esnasında alt ve üst çeneyi birbirinin önüne veya arkasına sürtebilir ya da çenelerini yan yana gıcırdatabilir. Kişi sıklıkla bahsedilen hareketi yaparken farkında değildir.

Diş sıkma; çoğunlukla gece uyku esnasında gerçekleşebildiğinden, kişinin fark etmesi ve gerekli tedbirleri alması zor olabilir. Hastanın tekrarlayan diş sıkma ve gıcırdatma hareketleri başta diş sağlığı olmak üzere, çene ekleminde çeşitli problemlere, baş ağrısına ve kişinin günlük hayat kalitesinde olumsuzluklara yol açar.

Diş Sıkma Nedenleri Nelerdir?

Bruksizmin neden geliştiği tam olarak bilinmez. Ancak diş sıkma davranışını tetiklediği düşünülen çeşitli risk faktörlerinden söz edilebilir. Aşağıdaki faktörlerin varlığında diş sıkma davranışı ortaya çıkabilir:

●     Diş çıkarma: Özellikle küçük çocuklarda görülen diş sıkma davranışının altında, ağız içinde ilk çıkan dişe bağlı rahatsızlık hissi olabilir. Yine ilk yetişkinlik dişi çıkan çocuklarda da süt dişlerini sıkma davranışı görülebilir.

●     Duygusal stres: Günlük hayatta yoğun stres yaşayan, ani duygusal değişimler hisseden kişiler; öfke veya kaygı gibi yoğun duygular esnasında diş sıkma ve gıcırdatma görülebilir.

●     Maloklüzyon: Üst ve alt çenenin tam üst üste binmemesi anlamına gelen maloklüzyonda, hasta farkında olmadan tam kapanmayan kısımları sıkma ve gıcırdatma davranışı gösterebilir.

●     Eksik veya yapısı bozuk diş varlığı: Ağız içinde belirli dişlerin yokluğu veya dişte çatlak, oyuk gibi yapı bozuklukları varlığında, rahatsızlık hissi ile beraber bruksizm gösterebilir.

●     Bazı nörolojik hastalıklar: Huntington hastalığı, Parkinson hastalığı gibi çeşitli nörolojik bozukluklarda çene kaslarının istemsiz kasılması ve buna bağlı bruksizm ortaya çıkabilir.

●     İlaç yan etkisi: Antidepresanlar, antipsikotikler veya amfetaminler gibi çeşitli ilaç gruplarının kullanımı esnasında yan etki olarak diş gıcırdatma gelişebilir.

Yapılan araştırmalar diş sıkma davranışının sıklıkla 11 yaş altındaki çocuklarda görüldüğünü ortaya koymuştur. 65 yaş üstü yetişkinlerde ise bruksizm görülme sıklığı büyük oranda azalır. Çocuklarda diş sıkma davranışı yukarıdaki nedenlerden ayrı olarak dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna bağlı da meydana gelebilir.

Diş Sıkma Nelere Yol Açar?

Diş sıkma temelde çene eklemi ve eklemle ilişkili kas-iskelet elemanları ile dişlere zarar verir. Bu bağlamda tekrarlayan diş sıkma ve gıcırdatma problemi aşağıdaki sağlık sorunlarıyla sonuçlanabilir:

●     Dişlerde kırılma, düzleşme veya kısalma

●     Çene ağrısı ve çenede sertlik

●     Diş etlerinde ağrı veya hassasiyet

●     Diş hassasiyeti

●     Çene ekleminde çatırtı hissi, klik hissi veya çene ekleminde tutulma

●     Baş ağrısı

●     Çene ekleminde meydana gelen hasara bağlı kulağa yansıyan ağrı

Bu belirtilerin yanında hasta ağrı ve hassasiyet problemlerine bağlı olarak gece uyuyamama, depresyon, kaygı bozukluğu ve yeme problemleri yaşayabilir. Yine hastanın gece boyunca diş gıcırdatmasına bağlı, yakınlarında uyku problemleri gelişebilir.

Uyurken Diş Sıkma için Hangi Doktora Gidilir?

Bruksizm temel olarak diş ve çene eklemi sağlığını ilgilendirdiğinden, yukarıda bahsedilen semptomlara sahip kişilerin değerlendirilmek üzere bir diş hekimine veya ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanına gitmesi gerekir. Özellikle çene ağrısı, çene eklemi ağrısı veya yansıyan kulak ağrısı nedeniyle kulak-burun-boğaz hastalıkları uzmanına da sıklıkla başvurulmakla birlikte; bruksizm tedavisinde disiplinlerarası bir yaklaşım gözetilmesi gerekebilir. Bu bağlamda hekim hastayı ayrıntılı bir şekilde değerlendirdikten sonra, gerekli gördüğü şekilde ilgili ihtisas alanlarına sevk edebilir.

Bruksizm Tedavisinde Neler Yapılır?

Diş sıkma probleminin tedavisinde öncelikli olarak altta yatan sebebin doğru belirlenmesi gerekir. Detaylı bir şekilde değerlendirilen hastaya uygun tedavi planlaması yapılabilir. Bruksizmin kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte; hastaların semptomlarının giderilmesine yönelik çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur.

Gün içinde yaşanan diş sıkma davranışı hastanın farkındalığının artırılması, fizyoterapi veya çeşitli egzersizler yardımıyla iyileştirilebilse de; hastanın bilinç dışı yani gece uyurken yaptığı diş gıcırdatma ve sıkma davranışının tedavisinde farklı yöntemlere başvurulması gerekir. Bu bağlamda aşağıdaki yöntemler bruksizm tedavisinde kullanılabilir:

●     Günlük yaşanan duygusal stresle mücadele edilmesi önemlidir. Özellikle psikolojik sorun yaşayan hastalarda bu durumların giderilmesi tedavide faydalıdır.

●     Yeterli ve dinlendirici bir uyku alınması gerekir. Uyku apnesi gibi çeşitli uyku problemlerinin tedavisi şarttır.

●     Kişiye uygun ve düzenli egzersiz yapma alışkanlığı kazanılmalıdır.

●     Eksik veya hatalı diş yapıları bir diş hekimi tarafından tedavi edilmelidir.

●     Sigara ve alkol alışkanlığına son verilmelidir.

●     Gece diş sıkma alışkanlığı olan kişilerde, yaşam tarzı değişikliklerine rağmen fayda sağlanamadığında, gece plağı uygulaması ve splint takılması tedavide etkilidir.

Gece Plağı Nedir? Gece Plağı Ne işe Yarıyor?

Gece plağı; gece yatmadan önce alt ve üst çenedeki tüm dişleri kapsayacak şekilde ağza yerleştirilen bir aparattır. Aparat çene sıkma esnasında dişlerin üst üste binmesini önleyerek muhtemel hasara karşı dokuları korur. Esnekliği sayesinde çene eklemine ve kaslara düşen yükü azaltır ve bu dokulardaki zararı en aza indirir.

Burada önemli olan nokta, sporcuların taktığı ağızlıkların gece plağı görevini yerine getirememesidir. Ağızlıklar, gece plaklarının aksine ağza tam oturmaz, tüm yapıları korumaz, yerinden çıkabilir ve tedavide sağlayacağı faydadan daha çok rahatsızlık hissi yaratabilir.

Eğer sizin de diş sıkma veya gıcırdatma şikayetiniz varsa, uzman bir hekim tarafından değerlendirilmek üzere size en yakın sağlık kuruluşuna başvurun. Sağlıklı günler dileğiyle!