Skip to content
20'lik Diş

Ağız Mantarı (Pamukçuk) Belirtileri Nelerdir, Nasıl Geçer?

Hem küçük yaşta çocuklarda hem de yetişkinlerde sık karşılaşılan problemlerden biri olan ağız mantarı veya pamukçuk şikayeti için merak edilenleri yazımızda bulabilirsiniz.

Ağız bölgesi vücutta dış ortamdaki etkenlere en çok maruz kalan dokuların başında gelir. Özellikle solunum ve sindirim yoluyla ağız bölgesine ulaşan çeşitli mikroorganizmalar ve kimyasal etkenler çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bu kapsamda ortaya çıkan ve ağız içinde görülen rahatsızlıklardan biri ağız mantarı veya pamukçuktur.

Ağız Mantarı Nedir?

Ağız mantarı veya pamukçuk, ağız içinde yer alan yapıların üzerinde sıklıkla beyaz veya sarı renkli plaklanma ile tanınan bir mantar enfeksiyonudur. Bu bakımdan dilde pamukçuk olarak karşımıza çıkabileceği gibi; ağız tabanı, yanak iç yüzeyleri, diş etleri gibi ağız yapılarında da meydana gelebilir. Oral kandidiazis olarak da bilinen ağız mantarı, sıklıkla küçük çocuklarda ve bebeklerde izlense de bağışıklık sistemi çeşitli hastalıklar nedeniyle zayıflamış yetişkinlerde de görülebilir.

Aslen kandida mantarı, ağız içinde varlığını sürdüren ve sağlıklı kişilerde hastalığa yol açmayan bir flora elemanıdır. Ancak küçük çocuklarda bağışıklık sistemi henüz tam gelişim göstermediğinden, ağızdaki kandida miktarı kontrolsüz çoğalma sonucu artar ve ağız yapıları üzerinde gelişmeye başlar. Kontrolsüz kandida üremesi sonucu pamukçuk belirtileri gelişir.

Ağızda Pamukçuk Neden Olur?

Sağlıklı kişilerde ağız boşluğunda sayısız bakteri ve mantar türü vücut ile uyumlu şekilde yaşamını sürdürür. Vücudun bağışıklık sistemi, vücuda zararsız olan bakteri ve mantarları kontrol altına tutarak vücut dokularını işgal etmelerini önler. Ancak bağışıklık sisteminin tam çalışmadığı sağlık koşullarında ağız boşluğundaki mikroorganizmaların düzeni ve kontrolü bozularak fırsatçı enfeksiyon adı verilen çeşitli problemler ortaya çıkar.

Kandida mantarı ağız boşluğunda yaşayan uyumlu organizmalardan biridir. Bağışıklık sisteminin düzenleme fonksiyonunda aksamaların ortaya çıkmasıyla kandida mantarı, başta ağız boşluğu olmak üzere yemek borusu, vulva ve vajina gibi vücut dokularında hızla üremeye başlar ve fırsatçı mantar enfeksiyonuna neden olur. Ağızda meydana getirdiği duruma pamukçuk adı verilir.

Pamukçuk gelişimi çeşitli koşullarda kolaylaşabilmektedir. Bu koşullar aşağıdaki gibi özetlenebilir:

●     Küçük yaş

Bebeklerde ve küçük çocuklarda bağışıklık sistemi henüz gelişim aşamasında olduğundan, pamukçuk ortaya çıkabilir.

●     İlaç kullanımı

Kontrolsüz antibiyotik kullanımı ağızdaki mikroorganizmaların dengesini bozarak kandida mantarının anormal çoğalmasıyla sonuçlanabilir.

●     Diyabet

Kan şekerinin yüksek seyretmesi hem ağızdaki mikroorganizmaların üremesini kolaylaştırır hem de bağışıklık sisteminin fonksiyonlarında aksamaya neden olur.

●     Kanser

Lösemi gibi kan kanserlerinde bağışıklık sistemi düzgün çalışamadığından pamukçuk şikayeti sık görülür.

●     Kemoterapi veya radyoterapi

Kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları veya baş-boyun bölgesine uygulanan radyoterapi ağız bölgesinde yaralanmalara neden olarak kandida üremesine zemin hazırlar.

●     Bağışıklık yetmezliği

AIDS gibi bağışıklık sisteminin yetersiz kaldığı durumlarda ciddi mantar enfeksiyonları ortaya çıkar.

Ağız Mantarı Belirtileri Nelerdir?

Ağızda pamukçuk erken dönemde belirli semptomlara yol açmasa da klinik tablo oturdukça çeşitli klinik belirtilerle tanınır. Bu belirtiler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

●     Ağız içinde, ağız tabanında, yanak iç kısımlarında, damakta, dilde veya diş etlerinde beyaz veya sarı renkli plaklar

●     Plakların kaldırılmasıyla kanama görülmesi

●     Ağızda yanıcı veya sızı tarzında ağrı ve hassasiyet

●     Ağızda pamuk benzeri his alınması

●     Ağız kenarlarında ciltte kuruma ve çatlama

●     Yutma güçlüğü

●     Ağızda kötü tat alınması veya tat duyusunda azalma

Ağız Mantarı Bulaşıcı mıdır?

Pamukçuğa neden olan kandida, enfeksiyona yol açtığı bir kişiden başkasına geçiş yaparak başka hastalarda da pamukçuk şikayetine neden olabilir. Burada önemli olan nokta, hem bulaştığı kişinin bağışıklık sisteminin fonksiyonunu bozmada hem de temas esnasında geçen kandida miktarının enfeksiyon gelişiminde etkili olmasıdır.

Bu bağlamda, öpüşme gibi temas yoluyla kişiler arasında taşınabileceği gibi cinsel organlarında mantar enfeksiyonu olanlar cinsel yolla bu enfeksiyonu bulaştırabilir. Yine vajinal mantarı olan kadınlar doğum esnasında bebeklerine enfeksiyonu geçirebilir veya meme ucunda mantar enfeksiyonu olan anneler emzirmeyle bebeklerine ağız mantarı bulaştırabilir.

Yine de unutulmamalıdır ki, ağız mantarı etkeni her bulaş sonucunda klinik olarak enfeksiyona yol açmaz. Burada bulaşan kişinin bağışıklık sisteminin fonksiyonu ve bulaş esnasında geçen mantar yükü belirleyicidir.

Ağız Mantarı Nasıl Geçer? Ağız Mantarı Tedavisi Nasıldır?

Ağız içinde farklı hastalıklar da beyaz renkli plaklanmalarla tanınabilir. Bu bakımdan, ağız mantarından şüpheleniliyorsa uzman bir hekim tarafından ayrıntılı hastalık öyküsünün sorgulanması, detaylı fizik muayene vasıtasıyla klinik tablonun değerlendirilmesi ve altta yatan hastalığın belirlenmesi oldukça önemlidir. Hekim gerekli gördüğü takdirde ek görüntüleme ve laboratuvar tetkiklerine başvurarak tanıyı kesinleştirir ve tedavi planlamasına başlar.

Ağız mantarının giderilmesinde ilaç tedavisi büyük önem arz eder. Bu kapsamda antifungal içerikli antibiyotikler sıklıkla reçete edilir. Antifungaller ağız içine uygulanan jel veya sürüntü şeklinde olabildiği gibi ağızdan hap olarak da alınabilir. Pamukçuk tedavisi haftalarca sürebileceği için tedavi öncesi hasta iyi eğitilmeli ve ilaç tedavisinde devamlılık sağlanmalıdır. Yine tedavi süresince gelişen plaklar kaldırılarak kanamalara yol açılmamalı ve ağız içini tahriş edebilecek gazlı içecekler veya baharatlı yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Tedaviye rağmen ağız mantarı tekrarlayabileceği için pamukçuğa neden olan asıl hastalık tablosunun tedavisinin yapılması, başarının elde edilmesinde oldukça önemlidir.

Tedavide semptomatik iyileşme adına çeşitli ağrı kesici ağız spreyleri, antiseptik gargara solüsyonları ve antienflamatuar ilaçlar hekim tarafından hastalara verilebilir. Signal White Now ağız bakım suyu, akışkan içeriği sayesinde ağız boşluğundaki diş fırçasının ulaşamadığı anatomik bölgelere ulaşarak, mikroorganizmalara karşı güçlü bir temizlik sağlar ve ağız hijyeninin sağlanmasına yardımcı olur.